Lộ trình học Software Architecture (kiến trúc phần mềm): cách tổ chức một ứng dụng hay service cho đúng ranh giới, dễ bảo trì và dễ thay đổi. Đây là bậc giữa của cái thang: dưới là Design Patterns (viết code sạch), trên là System Design (ghép thành hệ thống chịu tải).
Vì sao nên học Software Architecture?
Một quyết định kiến trúc ứng dụng (chia tầng thế nào, đặt ranh giới ở đâu, tách hay gộp service) ảnh hưởng tới độ dễ bảo trì và tốc độ phát triển suốt vòng đời dự án, nhiều hơn hẳn một dòng code. Học SA giúp bạn:
- Giữ codebase không rối theo thời gian: tránh "big ball of mud" khi dự án lớn dần.
- Chọn đúng kiểu kiến trúc: biết khi nào monolith là đủ và khi nào mới thật sự cần microservices (tránh chia nhỏ quá sớm).
- Nói chuyện với business bằng ngôn ngữ chung: qua Domain-Driven Design, code phản ánh đúng nghiệp vụ.
- Trả lời phỏng vấn cấp senior/architect: phần thiết kế ứng dụng và giải thích đánh đổi.
Ô số vàng = đã có bài để đọc. Ô xám nhạt = đang viết (sắp có).
Nhóm 1 · Nền tảng
Kiến trúc phần mềm là gì và khác gì các tầng khác.
- Software Architecture là gì? Vai trò của Architect
- Quality attributes: các "-ilities" (scalability, maintainability, availability...)
- Architecture vs Design vs System Design: ranh giới ở đâu?
- Các loại thiết kế trong phát triển phần mềm (tổng quan)
- C4 Model: vẽ sơ đồ kiến trúc (Phần 1) · Phần 2
Nhóm 2 · Các kiểu kiến trúc (Architecture Styles)
Những cách tổ chức ứng dụng phổ biến và đánh đổi của chúng.
- Monolith: ưu, nhược và khi nào là đủ
- Modular Monolith
- Microservices: khi nào cần, khi nào KHÔNG
- Layered / N-tier Architecture
- Hexagonal Architecture (Ports and Adapters)
- Clean Architecture
- Event-Driven Architecture
- Serverless Architecture
Nhóm 3 · Domain-Driven Design (DDD)
Thiết kế phần mềm bám theo nghiệp vụ.
- DDD là gì? Vì sao cần
- Bounded Context
- Aggregate, Entity và Value Object
- Ubiquitous Language
- Strategic vs Tactical DDD
Nhóm 4 · Quyết định và tài liệu hoá
Kiến trúc tốt là kiến trúc được ghi lại và lý giải được.
- ADR: Architecture Decision Records
- API-first / Contract-first design
- Phân tích trade-off khi chọn kiến trúc
- Khi nào (và làm sao) tách monolith thành microservices
Nhóm 5 · Cạm bẫy
Những kiến trúc "trông sang" nhưng dễ phản tác dụng.
- Distributed Monolith
- Big Ball of Mud
- Microservices quá sớm